Bikerafting – na czym polega i jaki sprzęt wybrać?

Bikerafting łączy jazdę na rowerze z pokonywaniem rzek i jezior przy użyciu lekkiego, pompowanego pontonu – packrafta. Taka forma turystyki pozwala docierać w miejsca, do których nie da się dojechać ani dopłynąć osobno. W artykule wyjaśnimy dokładnie, na czym to polega i co trzeba wiedzieć przed pierwszą wyprawą.

Czym właściwie jest bikerafting?

Nazwa wzięła się od połączenia angielskich słów „bike” i „rafting”. Chodzi o wyprawy, podczas których część dystansu pokonuje się na rowerze, a część – płynąc packraftem, z rowerem umocowanym na pontonie. Źródeł tej aktywności należy szukać w packraftingu, czyli turystyce pieszej połączonej ze spływami na dmuchanych łódkach. Pierwsze lekkie, przenośne pontony pojawiły się już w latach 70. XX wieku w Stanach Zjednoczonych. Wtedy wędrowcy zaczęli pokonywać rzeki Alaski, transportując swoje łodzie w plecakach. Tamte packrafty szyto z wytrzymałego nylonu i poliestru, przez co były stosunkowo ciężkie, ale wystarczająco mocne na kontakt z kamieniami.

W latach 90. i na początku XXI wieku packrafting stał się samodzielną formą ekstremalnej przygody, a producenci zaczęli stosować nowe materiały, takie jak poliuretan o dużej gęstości. Dzięki temu pontony zrobiły się jeszcze lżejsze i bardziej odporne na rozdarcia. Wspólnota packrafterów rosła, dzieląc się trasami i doświadczeniami. Z czasem do wędrówek dołączył rower – tak narodził się bikerafting, który dzisiaj rozwija się na całym świecie, również w Polsce.

Jaki sprzęt zabrać na wyprawę?

Podstawą są dwa elementy: rower dostosowany do terenu i oczywiście packraft. O ile jednoślad najczęściej wybiera się spośród modeli już posiadanych, o tyle ponton wymaga dokładniejszego rozważenia.

Packraft – serce wodnej przygody

Packraft to w istocie lekki, dmuchany kajak przystosowany do trudnych warunków. W odróżnieniu od zwykłych pontonów rekreacyjnych, modele do bikeraftingu szyje się z mocnego TPU (termoplastycznego poliuretanu) lub mieszanek nylonu. Materiał ten świetnie znosi kontakt z powalonymi drzewami, kamieniami czy przybrzeżną roślinnością. Małe pontony jednoosobowe ważą często zaledwie 2–3 kg i po zwinięciu w ciasny rulon mieszczą się nie tylko w plecaku, ale i na bagażniku lub kierownicy roweru. W komplecie dostaje się też worek, który po napełnieniu powietrzem działa jak pompka.

Ważnym parametrem jest długość – im dłuższy packraft, tym szybsze i bardziej komfortowe pływanie, ale jednocześnie większa masa i objętość po spakowaniu. Krótsze modele łatwiej przewozić na rowerze, dlatego wybór zależy od tego, czy podczas wyprawy dominuje jazda po lądzie, czy raczej wodna część trasy. Warto też zwrócić uwagę na klasę wód, do jakiej ponton został zaprojektowany – informację taką zawsze podaje producent. Ceny packraftów startują w przybliżeniu od 2500 zł, ale przed zakupem można skorzystać z wypożyczalni, gdzie dobry sprzęt oferowany jest już za około 60–150 zł za dobę.

Niektóre modele posiadają dodatkowy wodoszczelny zamek umożliwiający schowanie części ekwipunku do wnętrza burt, co rozwiązuje problem bagażu bez potrzeby przyczepiania wszystkiego na wierzchu. Tego typu systemy spotyka się w dłuższych pontonach, idealnych na wielodniowe spływy z pełnym obozowym wyposażeniem.

Rower – lądowa baza

Do bikeraftingu najlepiej nadają się rowery górskie – sprawdzą się na górskich ścieżkach, drogach szutrowych i w terenie pełnym korzeni. Jeśli trasa wiedzie głównie po leśnych duktach, dobrym wyborem będą gravele oraz rowery crossowe, które na równych odcinkach pozwalają szybciej się przemieszczać. Osoby planujące raczej krótkie wypady i stawiające na łatwość transportu mogą rozważyć rower składany – jego kompaktowe wymiary bardzo ułatwiają mocowanie na dziobie pontonu i zajmuje on mniej miejsca, co przekłada się na więcej przestrzeni na nogi podczas wiosłowania. Należy jednak pamiętać, że na długich dystansach i w wymagającym terenie składak nie sprawdzi się tak dobrze jak klasyczny MTB.

Kluczową kwestią zawsze jest demontaż kół. W praktyce najczęściej zdejmuje się tylko przednie koło, co znacząco upraszcza mocowanie i skraca czas przygotowania do spływu. Ważne też, by rower był solidny, ale niekoniecznie najdroższy – podczas pływania rwącą rzeką istnieje ryzyko wywrotki i kontaktu z wodą oraz kamieniami.

Pozostałe akcesoria

Kamizelka wypornościowa to absolutny obowiązek na każdym odcinku wodnym, niezależnie od umiejętności pływackich. Nawet świetny pływak, wpadając do zimnej rzeki w ciężkim ubraniu, może mieć kłopot z utrzymaniem się na powierzchni. Do tego dochodzą składane wiosła – w bikeraftingu najwygodniejsze są czteroczęściowe, bo po demontażu mają długość około 50 cm i bez problemu mieszczą się wraz z pontonem w rulonie na bagażniku. Kask ochronny przyda się przede wszystkim na rowerze, a podczas przepływania bystrzyn czy górskich potoków warto pomyśleć również o lekkim kasku wodnym.

Bagaż transportuje się w wodoszczelnych sakwach lub workach z rolowanym zamknięciem – takie rozwiązanie chroni rzeczy przed zamoczeniem, a w razie wywrotki worki unoszą się na wodzie, zapobiegając utracie ekwipunku. Do przymocowania roweru i toreb na pontonie niezbędne są taśmy z klamrami zaciskowymi; dobrze sprawdzają się modele z karabinkami zamiast haczyków. Osoby planujące noclegi w terenie muszą dodać śpiwór, karimatę lub lekki materac, tarp (płachtę biwakową) zamiast namiotu oraz ewentualnie hamak z moskitierą – w okolicach wody owadów jest najwięcej. W zestawie nie powinno też zabraknąć apteczki, powerbanku w wodoszczelnym opakowaniu, zapasowej mapy oraz suchego ubrania na zmianę.

Jak bezpiecznie pływać z rowerem na pontonie?

Sam moment połączenia sprzętów to jedna z ważniejszych czynności, od której zależy zarówno wygoda, jak i bezpieczeństwo na wodzie. Ponton z przymocowanym rowerem zawsze ładuje się na powierzchni akwenu – nigdy nie przeciąga się go po brzegu z całym obciążeniem. Jeśli jest pomost, korzystamy z niego, ale packraft musi znajdować się na wodzie.

Sposoby mocowania roweru

Najczęściej rower układa się na dziobie pontonu. Można go położyć w poprzek – wtedy koła i kierownica wystają poza burty, ale zyskuje się więcej miejsca na nogi. Taki układ sprawdza się na otwartych jeziorach i szerokich rzekach. Drugi sposób to ułożenie wzdłuż osi pontonu. Wówczas nic nie wystaje na boki, co ułatwia pokonywanie wąskich przesmyków i przeszkód. W praktyce, przy ustawieniu wzdłużnym, lepiej skierować kierownicę w stronę wiosłującego, a tylne koło ku przodowi. W mniejszych packraftach jedyną opcją bywa położenie roweru w poprzek.

Zazwyczaj wystarczy zdemontować jedynie przednie koło – oszczędza to czas i już znacząco zmniejsza gabaryty zestawu. Przy dłuższych spływach warto rozważyć także odkręcenie pedałów oraz wsunięcie sztycy siodełka, co daje więcej przestrzeni. Rower zawsze powinien być skierowany przerzutką do góry, by zminimalizować ryzyko uszkodzenia materiału packrafta. Do przypięcia używa się dwóch taśm z zaciskami, które przewleka się przez oczka montażowe packrafta i mocuje do ramy roweru. Odpowiednio wyważony zestaw trzyma się stabilnie nawet bez troczenia, ale zawsze należy go zabezpieczyć.

Zabezpieczenie bagażu i równowaga

Ekstremalnie ważne jest zachowanie równowagi. Jeśli ponton przechyla się na jedną stronę, wiosłowanie staje się męczące, a przy silniejszym wietrze lub fali grozi wywrotką. Cięższy sprzęt, jak sakwy, lepiej rozmieścić możliwie najniżej, najlepiej na dnie pontonu między nogami. Druga sakwa może trafić na rower, pod warunkiem że nie zasłania widoku i nie podnosi wysoko środka ciężkości. W pontonach z burtowym schowkiem wodoodpornym pakuje się śpiwór i ubrania do wnętrza komór bocznych, przez co pokład zostaje wolny.

Zasady bezpieczeństwa na wodzie

Nikt nie powinien wyruszać na głęboką wodę bez umiejętności pływania wpław. Kamizelka wypornościowa musi być założona i zapięta przez cały czas spływu – nawet dobre pływanie nie uchroni przed szokiem termicznym po wpadnięciu do zimnej rzeki. Zabronione jest pływanie od zmierzchu do świtu (ok. 40 minut po zachodzie i przed wschodem słońca). Przed każdym wyjściem sprawdza się prognozę pogody – burza i nagły wzrost poziomu wody mogą być śmiertelnie niebezpieczne. W razie wywrotki należy trzymać się packrafta i nie wpadać w panikę; po kilku sekundach odzyskuje się kontrolę. Zawsze należy wozić ze sobą naładowany telefon w wodoszczelnym etui, aby móc wezwać pomoc.

Jak zaplanować trasę bikeraftingową?

Osobom początkującym najlepiej wybierać cieki o łagodnym nurcie i dobrze udokumentowanych szlakach wodnych. W Polsce świetnie nadają się rzeki takie jak Brda, Wda, Wieprz czy Noteć. Większość ma charakter nizinny, bez progowodnych bystrzyn, ale nawet na nich zdarzają się pojedyncze szybsze odcinki zaraz za jazami lub elektrowniami wodnymi. Przed wyruszeniem warto przejrzeć zdjęcia satelitarne – sprawdza się w ten sposób, czy na danym fragmencie nie ma elektrowni, jazów lub gęstych zarośli, które wymuszą przenoski. Nierzadko znalezienie dogodnego i bezpiecznego zejścia do wody bywa wyzwaniem – szczególnie tam, gdzie brzegi są strome albo podmokłe. Swój punkt wodowania dobrze lokalizować w okolicach mostów, gdzie zazwyczaj jest łatwiejszy dostęp.

Doświadczeni bikerafterzy mogą spróbować sił w samowystarczalnych rajdach takich jak Wisła 1200 Bikerafting – trasa wiedzie od źródeł pod Baranią Górą aż do ujścia w Gdańsku. Łączy sześć odcinków rowerowych i pięć wodnych, a uczestnicy pokonują wszystko siłą własnych mięśni, bez wsparcia z zewnątrz. Zasady precyzyjnie określają, że rower i packraft muszą towarzyszyć zawodnikowi przez cały dystans. Na nogi zakłada się obowiązkowo kamizelkę wypornościową, a spływ nocą jest niedozwolony. Tego rodzaju ekstremalne wyzwania doskonale pokazują, jak wielką wolność i samodzielność można osiągnąć, łącząc obie dyscypliny.

Dlaczego warto spróbować bikeraftingu?

Taki sposób podróżowania pozwala ominąć bagna, gęste lasy czy brak mostów – wystarczy zwodować packrafta i płynąć dalej. Podczas spływu można obserwować czaple, bobry i inne zwierzęta, do których trudno podejść od strony lądu. Brak silnika i tłumów na szlaku zapewnia głęboki kontakt z przyrodą i sprzyja wyciszeniu. Plusem jest również kondycyjna wszechstronność: jazda na rowerze trenuje nogi i wydolność, a wiosłowanie angażuje górną część ciała. Wyprawa bikeraftingowa łączy więc kilka rodzajów aktywności, dając satysfakcję z pokonania całej trasy samodzielnie, w rytmie wyznaczanym przez wodę i własne mięśnie.

W bikeraftingu nie ma drogi ani wody, która byłaby przeszkodą – jedno i drugie staje się szlakiem.

Jeśli ktoś już wcześniej jeździł na rowerze lub pływał kajakiem, szybko przekona się, że połączenie obu dyscyplin otwiera zupełnie nową mapę możliwości. Wyprawa może zacząć się od zwodowania pontonu we własnej miejscowości, a zakończyć powrotem rowerem szutrowymi drogami. I na odwrót – dojazd do rzeki na dwóch kółkach, a potem relaksujący spływ z prądem.